Bạn có phải là “kẻ xuất chúng”?


outliers

“Phàm ai đã có sẽ được cho thêm còn phàm kẻ nào không có thì ngay cả cái đang có cũng sẽ bị lấy đi” – Malcolm Gladwell trích dẫn từ Kinh Cựu Ước trong Outliers (Những kẻ xuất chúng).

Sách viết về bí quyết thành công không thiếu. Sách phân tích tại sao những người thành công có được thành công ấy cũng không ít. “Outliers” – “Những kẻ xuất chúng” của Malcolm Gladwell cũng là cuốn sách phân tích những câu chuyện thành công của Bill Gates, Steve Jobs, nhưng nhà vật lý học, luật sư, bác sĩ hay đơn giản là những người thành công không nổi tiếng khắp thế giới. Ngay từ tiêu đề, dễ lầm tưởng rằng đây sẽ lại là một cuốn sách khái quát và nhiều lý thuyết, mang những tư tưởng vĩ mô xuất hiện quá nhiều trong các sách dạy làm người và làm người thành công. Nhưng Gladwell đã mang một cái nhìn mới cho cục diện về công thức của sự thành công.

Với những người vẫn còn mơ mộng và ảo tưởng, cuốn sách sẽ gây nhiều thất vọng. Gladwell thẳng thừng tuyên bố ngay từ câu trích dẫn đầu tiên lấy từ kinh Tân Ước: ai đã có sẽ được cho thêm, ai không có thì thứ đang có cũng chẳng còn. Rõ ràng đây là sự thật của xã hội, xuất hiện hằng ngày và nhan nhản, vậy có gì khác biệt để mà đọc khi mà sự thật đã quá rõ ràng? Khác biệt ở chỗ, Gladwell chỉ đưa ra những yếu tố ngoại cảnh làm “công thức nền” cho việc xây dựng một con người thành công. Ví như chuyện chúng ta xây nhà, nhân tố ngoại cảnh chỉ là nước, với mình nước, bạn chẳng xây được gì. Gladwell liệt kê ra những yếu tố ngoại cảnh bao gồm thời gian bạn được sinh ra, chính sách xã hội bạn đang sống, điều kiệu và hoàn cảnh gia đình, những nhân tố bất ngờ xuất hiện trong cuộc sống của một người. Ví dụ, không phải vô tình Bill Gates và Steve Jobs sinh cùng thời để rồi trở thành những thiên tài cùng lúc và rồi cùng phát triển trong mảng công nghệ để mà cạnh tranh lẫn nhau. Bởi vì thời gian họ sinh ra khiến họ được lớn lên trong thời kỳ bùng phát của công nghệ, khiến họ trở thành những người bắt được thời thế, và phát triển. Gladwell nói rằng, nếu sinh sớm hơn 10 năm, họ sẽ có thể đã bị đóng khung trong những cách dạy cũ mòn của trường đại học và vô phương tiếp nhận làn gió mới từ những thay đổi trong công nghệ thông tin. Còn nếu sinh trễ 10 năm, họ chẳng còn gì để mà phát triển, mọi cơ hội đã bị giành mất vì khi người ta bất đầu tiếp nhận công nghệ mới, họ chỉ là những cậu bé ngồi chơi ở bãi cát. Họ sinh trong thời kỳ 10 năm vàng, mà bất kỳ ai sinh trong khoảng thời gian ấy, với những cơ hội tương tự và tài năng tương đương, cũng có thể thành công tương tự. Nhưng vì là ngẫu nhiên, xác xuất cũng chỉ giúp sinh ra một số ít tài năng như vậy. Vậy bây giờ, bạn có suy nghĩ gì về câu “Trời sinh Du sao còn sinh Lượng?”.

Quả là thất vọng, bởi vì câu hỏi đầu tiên xuất hiện trong đầu khi đọc qua quyền sách này là: “Nếu mình không có những điều kiện đó?” Tuy nhiên nếu đọc và nhìn rộng ra toàn bộ thông điệp mà Gladwell gửi gắm, ta sẽ ghi nhớ nguyên tắc 10.000 giờ. 10.000 giờ là ngưỡng thời gian thực hành mà một người sẽ được nhìn nhận là “có tài năng” khi họ trải qua đủ. Bill Gates lập trình 10.000 giờ. Steve Jobs hí hoáy sửa chữa và tháo ráp, chế tạo những món đồ công nghệ hết 10.000. The Beatles chơi nhạc 10.000 giờ tại một quán bar trước khi trở thành biểu tượng và huyền thoại âm nhạc. Tất cả các vận động viên bóng bầu dục chuyên nghiệp sinh vào thời gian thuận lợi nhất cũng trải qua 10.000 tập luyện để chuyên nghiệp. Có thể bạn không là nhân vật xuất chúng vì thiếu những yếu tố ngoại cảnh, nhưng bạn vẫn là người tài năng nếu bạn nuôi dưỡng đủ ước mơ và tập luyện đủ nhiều. Và có thể bạn đang là người đứng trên con thuyền số mệnh, nếu thiếu cật lực chèo (chính là việc tiếp tục và tiếp tục luyện tập) bạn sẽ chẳng thể đi đến đích.

Advertisements

Tham gia bình luận

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s